Αποκτήματα Γάμου: Τι δικαιούται κάθε σύζυγος μετά το διαζύγιο και πώς υπολογίζεται η συμμετοχή στην περιουσία;

Η λύση ενός γάμου δεν δημιουργεί μόνο προσωπικά και οικογενειακά ζητήματα, αλλά συχνά γεννά και σημαντικές περιουσιακές διαφορές μεταξύ των συζύγων.

Κατά τη διάρκεια της έγγαμης συμβίωσης είναι συνηθισμένο οι σύζυγοι να αποκτούν ακίνητα, να δημιουργούν αποταμιεύσεις, να αναπτύσσουν επιχειρηματική δραστηριότητα ή να επενδύουν σε περιουσιακά στοιχεία.

Δεν είναι όμως απαραίτητο όλα αυτά να εμφανίζονται στο όνομα και των δύο.

Τι συμβαίνει όταν ένα σπίτι αγοράστηκε κατά τη διάρκεια του γάμου αλλά ανήκει μόνο στον έναν σύζυγο; Δικαιούται ο άλλος μέρος της περιουσίας; Τι ισχύει όταν ο ένας εργαζόταν και ο άλλος φρόντιζε την οικογένεια;

Η ελληνική νομοθεσία προβλέπει την αξίωση συμμετοχής στα αποκτήματα, μέσω της οποίας ο ένας σύζυγος μπορεί, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να αξιώσει μέρος της περιουσιακής αύξησης του άλλου.

Η βασική διάταξη είναι το άρθρο 1400 του Αστικού Κώδικα.

1. Τι είναι τα αποκτήματα γάμου;

Ως αποκτήματα γάμου νοούνται, στο πλαίσιο του άρθρου 1400 ΑΚ, τα περιουσιακά οφέλη που συνδέονται με την αύξηση της περιουσίας ενός συζύγου κατά τη διάρκεια του γάμου.

Δεν πρόκειται απλώς για όλα τα αντικείμενα που αγοράστηκαν μετά τον γάμο.

Το κρίσιμο στοιχείο είναι εάν η περιουσία του ενός συζύγου αυξήθηκε και εάν ο άλλος συνέβαλε στην αύξηση αυτή.

Η συμβολή μπορεί να είναι άμεση ή έμμεση.

Η αξίωση συμμετοχής στα αποκτήματα αποσκοπεί στην αναγνώριση της συμβολής του ενός συζύγου στην οικονομική ανάπτυξη της περιουσίας του άλλου.

Σημαντικό: Ο γάμος δεν καθιστά αυτομάτως κοινή όλη την περιουσία των συζύγων.

2. Τι προβλέπει το άρθρο 1400 ΑΚ;

Σύμφωνα με το άρθρο 1400 ΑΚ, όταν ο γάμος λυθεί ή ακυρωθεί και η περιουσία του ενός συζύγου έχει αυξηθεί από την τέλεση του γάμου, ο άλλος μπορεί να απαιτήσει την απόδοση του μέρους της αύξησης που προέρχεται από τη δική του συμβολή.

Ο νόμος προβλέπει ότι η συμβολή τεκμαίρεται στο ένα τρίτο της περιουσιακής αύξησης, εκτός αν αποδειχθεί μεγαλύτερη, μικρότερη ή ανύπαρκτη.

Η αξίωση εφαρμόζεται επίσης, με τις νόμιμες προϋποθέσεις, σε περίπτωση διάστασης που διήρκεσε περισσότερο από τρία χρόνια.

Για τη θεμελίωση της αξίωσης εξετάζονται:

1. Η λύση ή ακύρωση του γάμου ή η νόμιμη περίπτωση μακρόχρονης διάστασης.

2. Η ύπαρξη περιουσιακής αύξησης του άλλου συζύγου.

3. Η εφαρμογή του τεκμηρίου συμβολής ή η απόδειξη συγκεκριμένης πραγματικής συμβολής.

4. Ο ακριβής προσδιορισμός της απαίτησης.

3. Δικαιούται κάθε σύζυγος αυτομάτως το 1/3 της περιουσίας του άλλου;

Όχι. Αυτή είναι μία από τις συνηθέστερες παρανοήσεις.

Το άρθρο 1400 ΑΚ δεν προβλέπει ότι, μετά το διαζύγιο, ο κάθε σύζυγος αποκτά αυτομάτως το ένα τρίτο όλων των ακινήτων, των καταθέσεων ή των λοιπών περιουσιακών στοιχείων του άλλου.

Το τεκμήριο αφορά το ένα τρίτο της περιουσιακής αύξησης που προέκυψε κατά τον γάμο και εμπίπτει στη σχετική αξίωση.

Για παράδειγμα, εάν ένας σύζυγος είχε σημαντική περιουσία ήδη πριν από τον γάμο, αυτή δεν περιλαμβάνεται αυτομάτως στα αποκτήματα.

Εξετάζεται η μεταβολή της περιουσιακής του κατάστασης κατά το κρίσιμο χρονικό διάστημα.

Επιπλέον, το τεκμήριο του 1/3 είναι μαχητό.

Ο άλλος σύζυγος μπορεί να αποδείξει ότι η συμβολή ήταν μικρότερη ή μηδενική, ενώ ο δικαιούχος μπορεί να επιδιώξει μεγαλύτερη συμμετοχή αποδεικνύοντας την πραγματική συμβολή του.

4. Πώς υπολογίζεται η αύξηση της περιουσίας;

Ο υπολογισμός στηρίζεται καταρχήν στη σύγκριση της αρχικής και της τελικής περιουσιακής κατάστασης του υπόχρεου συζύγου.

1ο στάδιο – Προσδιορισμός αρχικής περιουσίας

Εξετάζεται ποια περιουσιακά στοιχεία είχε ο σύζυγος κατά τον χρόνο τέλεσης του γάμου.

Ενδεικτικά:

• Ακίνητα.

• Τραπεζικές καταθέσεις.

• Επιχειρηματικές συμμετοχές.

• Κινητά περιουσιακά στοιχεία σημαντικής αξίας.

• Περιουσιακές απαιτήσεις και υποχρεώσεις.

2ο στάδιο – Προσδιορισμός τελικής περιουσίας

Εξετάζεται η περιουσία κατά τον νομικά κρίσιμο χρόνο γέννησης της αξίωσης.

Ανάλογα με την περίπτωση, πρόκειται για τη λύση ή ακύρωση του γάμου ή για τη συμπλήρωση της απαιτούμενης περιόδου διάστασης.

3ο στάδιο – Αποτίμηση των περιουσιακών στοιχείων

Η αποτίμηση πρέπει να πραγματοποιείται με βάση τους κανόνες που εφαρμόζονται στον συγκεκριμένο χρόνο και στην αντίστοιχη περίπτωση.

Δεν αρκεί πάντοτε η απλή αφαίρεση δύο ιστορικών ποσών αγοράς.

4ο στάδιο – Προσδιορισμός της περιουσιακής αύξησης

Αφού ληφθούν υπόψη η αρχική και τελική περιουσία, οι σχετικές υποχρεώσεις και οι νόμιμες εξαιρέσεις, προσδιορίζεται η αύξηση που μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο της αξίωσης.

5ο στάδιο – Υπολογισμός συμμετοχής

Εφαρμόζεται, όπου συντρέχουν οι προϋποθέσεις, το τεκμήριο του ενός τρίτου ή το διαφορετικό ποσοστό συμβολής που αποδεικνύεται.

5. Πρακτικό παράδειγμα υπολογισμού των αποκτημάτων

Ας υποθέσουμε ότι ένας σύζυγος κατά την τέλεση του γάμου δεν διέθετε περιουσία.

Κατά τη λύση του γάμου έχει αποκτήσει περιουσιακά στοιχεία καθαρής αξίας 180.000 ευρώ.

Για τις ανάγκες του παραδείγματος υποθέτουμε ότι ολόκληρη η αύξηση λαμβάνεται υπόψη στην αξίωση και ότι δεν υπάρχουν άλλες εξαιρέσεις ή εκκρεμείς υποχρεώσεις.

Εάν εφαρμοστεί το τεκμήριο του 1/3:

180.000 € × 1/3 = 60.000 €

Ο άλλος σύζυγος μπορεί, υπό τις νόμιμες προϋποθέσεις, να αξιώσει 60.000 ευρώ.

Αν αποδείξει πραγματική συμβολή μεγαλύτερη από το ένα τρίτο, μπορεί να επιδιώξει αντίστοιχα μεγαλύτερο ποσό.

Αντίθετα, ο υπόχρεος μπορεί να προβάλει και να αποδείξει ότι η συμβολή ήταν μικρότερη ή ανύπαρκτη.

Το παράδειγμα είναι ενδεικτικό και δεν αποτελεί αυτόματο τρόπο υπολογισμού για κάθε υπόθεση.

6. Ποιες μορφές συμβολής αναγνωρίζονται;

Η συμβολή στην αύξηση της περιουσίας δεν περιορίζεται στην άμεση καταβολή χρημάτων.

Μπορεί να πραγματοποιείται με διαφορετικούς τρόπους.

Οικονομική συμβολή

Ενδεικτικά:

• Χρηματική συμμετοχή στην αγορά ακινήτου.

• Καταβολή δόσεων δανείου.

• Χρηματοδότηση επαγγελματικής δραστηριότητας.

• Διάθεση προσωπικών αποταμιεύσεων για την απόκτηση περιουσίας.

Συμβολή με εργασία

Η εργασία του ενός συζύγου στην επιχείρηση ή στην επαγγελματική δραστηριότητα του άλλου μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να αποτελέσει ουσιαστική συμβολή.

Ιδιαίτερη σημασία έχει αν η εργασία συνέβαλε πραγματικά στην αύξηση της περιουσίας.

Έμμεση συμβολή

Μπορεί να αφορά παροχή υπηρεσιών ή ανάληψη υποχρεώσεων που επέτρεψαν στον άλλο σύζυγο να αναπτύξει την επαγγελματική του δραστηριότητα ή να δημιουργήσει περιουσία.

Ωστόσο, όταν η αξίωση βασίζεται στην απόδειξη συγκεκριμένης πραγματικής συμβολής μέσω οικογενειακών υπηρεσιών, χρειάζεται να εξεταστεί κατά πόσον αυτές υπερέβαιναν τη νόμιμη υποχρέωση συνεισφοράς στις οικογενειακές ανάγκες.

7. Τι ισχύει όταν ο ένας σύζυγος δεν εργαζόταν και φρόντιζε το σπίτι και τα παιδιά;

Η απουσία επαγγελματικού εισοδήματος δεν αποκλείει αυτομάτως το δικαίωμα συμμετοχής στα αποκτήματα.

Σε πολλές οικογένειες, ο ένας σύζυγος αναλαμβάνει μεγαλύτερο μέρος της φροντίδας των παιδιών, της οργάνωσης του νοικοκυριού και των καθημερινών οικογενειακών υποχρεώσεων.

Αυτό μπορεί να επιτρέπει στον άλλο σύζυγο να εργάζεται περισσότερο, να αναπτύσσει επιχείρηση ή να αυξάνει την περιουσία του.

Η σχετική συμβολή μπορεί να έχει νομική σημασία.

Πρέπει όμως να διακρίνεται:

• Η διεκδίκηση με βάση το νόμιμο τεκμήριο του 1/3.

• Η διεκδίκηση συγκεκριμένης πραγματικής συμβολής, η οποία χρειάζεται ειδικότερη απόδειξη και, κατά περίπτωση, χρηματική αποτίμηση.

Οι συνηθισμένες οικογενειακές υποχρεώσεις δεν μετατρέπονται αυτομάτως, στο σύνολό τους, σε πρόσθετη χρηματική αξίωση.

Η αξιολόγηση απαιτεί εξέταση των άρθρων 1389, 1390 και 1400 ΑΚ.

8. Τι γίνεται όταν το σπίτι αγοράστηκε κατά τη διάρκεια του γάμου αλλά ανήκει μόνο στον έναν σύζυγο;

Η αγορά ακινήτου κατά τη διάρκεια του γάμου μπορεί να αποτελεί σημαντικό στοιχείο για την αξίωση συμμετοχής στα αποκτήματα.

Το γεγονός ότι το ακίνητο είναι καταχωρισμένο αποκλειστικά στο όνομα του ενός συζύγου δεν αποκλείει την ύπαρξη χρηματικής αξίωσης του άλλου.

Εξετάζονται:

• Ο χρόνος απόκτησης του ακινήτου.

• Η προέλευση των χρημάτων αγοράς.

• Η ύπαρξη τραπεζικού δανείου.

• Η καταβολή δόσεων από τους συζύγους.

• Η αξία του ακινήτου στον κρίσιμο χρόνο.

• Η ύπαρξη αρχικής περιουσίας ή εξαιρούμενων αποκτημάτων.

Σημαντικό: Η αξίωση συμμετοχής στα αποκτήματα είναι κατά κανόνα χρηματική. Δεν συνεπάγεται αυτομάτως μεταβίβαση ποσοστού κυριότητας του ακινήτου στον άλλο σύζυγο.

9. Τι ισχύει για τις επιχειρήσεις που δημιουργήθηκαν κατά τη διάρκεια του γάμου;

Η επιχειρηματική δραστηριότητα μπορεί να αποτελεί σημαντικό αντικείμενο περιουσιακής διαφοράς.

Ενδεικτικά, ζητήματα ανακύπτουν όταν:

• Ο ένας σύζυγος ίδρυσε επιχείρηση κατά τη διάρκεια του γάμου.

• Αυξήθηκε η αξία υφιστάμενης επιχείρησης.

• Αποκτήθηκαν εταιρικές συμμετοχές.

• Ο άλλος σύζυγος συνέβαλε οικονομικά ή με προσωπική εργασία στην ανάπτυξή της.

Σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να χρειάζεται ειδική οικονομική και λογιστική αποτίμηση.

Η αξίωση δεν συνεπάγεται αυτομάτως απόκτηση εταιρικής ιδιότητας ή μεταβίβαση εταιρικών μεριδίων.

Εξετάζεται η περιουσιακή αύξηση που συνδέεται με τη συγκεκριμένη επιχειρηματική δραστηριότητα.

10. Περιλαμβάνονται οι τραπεζικές καταθέσεις στα αποκτήματα;

Οι καταθέσεις μπορούν να αποτελέσουν στοιχείο της περιουσιακής κατάστασης που εξετάζεται για την αξίωση.

Σημασία μπορεί να έχουν:

• Τα υπόλοιπα των λογαριασμών κατά τους κρίσιμους χρόνους.

• Η προέλευση των χρημάτων.

• Οι αποταμιεύσεις που δημιουργήθηκαν κατά τον γάμο.

• Η ύπαρξη κοινών λογαριασμών.

• Οι οικονομικές υποχρεώσεις που συνδέονται με την περιουσία.

Η ύπαρξη κοινού τραπεζικού λογαριασμού δεν αρκεί από μόνη της για να προσδιορίσει την αξίωση συμμετοχής στα αποκτήματα.

Χρειάζεται εξέταση των πραγματικών δικαιωμάτων και της προέλευσης των ποσών.

11. Τι ισχύει για ακίνητα που αποκτήθηκαν με στεγαστικό δάνειο;

Η αγορά ακινήτου με τραπεζική χρηματοδότηση απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή στον υπολογισμό της περιουσιακής αύξησης.

Για παράδειγμα, ένας σύζυγος μπορεί να απέκτησε κατοικία κατά τη διάρκεια του γάμου, αλλά κατά τον κρίσιμο χρόνο να εξακολουθεί να οφείλει σημαντικό ποσό από το στεγαστικό δάνειο.

Στην περίπτωση αυτή εξετάζονται:

• Η αξία του ακινήτου.

• Το ανεξόφλητο υπόλοιπο του δανείου.

• Οι δόσεις που καταβλήθηκαν.

• Η προέλευση των χρημάτων.

• Η συμβολή κάθε συζύγου.

Δεν είναι ορθό να υπολογίζεται αυτομάτως ως καθαρή περιουσιακή αύξηση ολόκληρη η εμπορική αξία ενός ακινήτου, χωρίς έλεγχο των σχετικών υποχρεώσεων.

12. Περιλαμβάνονται οι κληρονομιές και οι δωρεές στα αποκτήματα;

Κατά κανόνα, όχι.

Σύμφωνα με το άρθρο 1400 ΑΚ, δεν υπολογίζονται στην περιουσιακή αύξηση όσα αποκτήθηκαν από:

• Δωρεά.

• Κληρονομιά.

• Κληροδοσία.

Εξαιρούνται επίσης τα αποκτήματα από τη διάθεση των παραπάνω περιουσιακών στοιχείων.

Πρακτικό παράδειγμα

Ένας σύζυγος κληρονομεί κατά τη διάρκεια του γάμου ένα ακίνητο.

Η αξία της κληρονομικής αυτής κτήσης δεν εντάσσεται αυτομάτως στην αύξηση περιουσίας που λαμβάνεται υπόψη για την αξίωση του άρθρου 1400 ΑΚ.

Ωστόσο, αν πραγματοποιήθηκαν σημαντικές επενδύσεις ή βελτιώσεις με τη συμβολή του άλλου συζύγου, ενδέχεται να ανακύπτουν ειδικότερα νομικά ζητήματα, τα οποία απαιτούν εξατομικευμένη εξέταση.

13. Μπορώ να ζητήσω αποκτήματα πριν εκδοθεί το διαζύγιο;

Ναι, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Το άρθρο 1400 ΑΚ προβλέπει την εφαρμογή της αξίωσης και στην περίπτωση κατά την οποία η διάσταση των συζύγων διήρκεσε περισσότερο από τρία χρόνια.

Επομένως, δεν απαιτείται σε κάθε περίπτωση να έχει ήδη λυθεί ο γάμος.

Ωστόσο, πρέπει να αποδεικνύεται η απαιτούμενη διάρκεια της διάστασης.

Η απλή ύπαρξη διαφωνιών ή η περιστασιακή απομάκρυνση από την οικογενειακή κατοικία δεν αρκεί αυτομάτως.

Εξετάζεται αν έχει διακοπεί πραγματικά η έγγαμη συμβίωση και για πόσο χρονικό διάστημα.

14. Ποια είναι η προθεσμία διεκδίκησης των αποκτημάτων;

Η αξίωση συμμετοχής στα αποκτήματα υπόκειται σε διετή παραγραφή μετά τη λύση ή την ακύρωση του γάμου, σύμφωνα με το άρθρο 1401 ΑΚ.

Στην περίπτωση δικαστικού διαζυγίου, ιδιαίτερη σημασία έχει ο χρόνος κατά τον οποίο η απόφαση γίνεται αμετάκλητη.

Η περίπτωση της τριετούς διάστασης παρουσιάζει ειδικότερα ζητήματα σχετικά με τη γέννηση της αξίωσης, την έναρξη και την αναστολή της παραγραφής όσο διαρκεί ο γάμος.

Για τον λόγο αυτό, δεν πρέπει να υπολογίζεται η προθεσμία χωρίς εξέταση των πραγματικών ημερομηνιών και των εφαρμοστέων διατάξεων.

Η έγκαιρη νομική αξιολόγηση είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς η συμπλήρωση της παραγραφής μπορεί να εμποδίσει την αποτελεσματική δικαστική διεκδίκηση της αξίωσης.

15. Πώς γίνεται η δικαστική διεκδίκηση των αποκτημάτων;

Όταν δεν επιτυγχάνεται συμφωνία, η αξίωση μπορεί να διεκδικηθεί μέσω της αρμόδιας δικαστικής διαδικασίας.

1ο στάδιο – Έλεγχος των προϋποθέσεων

Εξετάζεται εάν ο γάμος έχει λυθεί ή ακυρωθεί ή εάν συντρέχει η απαιτούμενη διάρκεια διάστασης.

2ο στάδιο – Καταγραφή της περιουσίας

Προσδιορίζονται η αρχική και η τελική περιουσία του άλλου συζύγου, οι σχετικές υποχρεώσεις και τα εξαιρούμενα στοιχεία.

3ο στάδιο – Αποτίμηση της περιουσιακής αύξησης

Υπολογίζεται η αξία της περιουσιακής μεταβολής σύμφωνα με τους εφαρμοστέους κανόνες.

4ο στάδιο – Προσδιορισμός της αξίωσης

Εξετάζεται αν η διεκδίκηση θα βασιστεί στο τεκμήριο του 1/3 ή σε αποδεικνυόμενη διαφορετική πραγματική συμβολή.

5ο στάδιο – Σύνταξη και κατάθεση αγωγής

Συντάσσεται το κατάλληλο δικόγραφο, με συγκεκριμένο προσδιορισμό των πραγματικών περιστατικών και του αιτούμενου ποσού.

6ο στάδιο – Δικαστική εξέταση

Το δικαστήριο αξιολογεί τα αποδεικτικά στοιχεία, τις ενστάσεις και τα επιχειρήματα των διαδίκων.

16. Τι δικαιολογητικά χρειάζονται για την αξίωση αποκτημάτων;

Η επαρκής τεκμηρίωση της περιουσιακής κατάστασης είναι ιδιαίτερα σημαντική.

Ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να χρειαστούν:

• Ληξιαρχική πράξη γάμου.

• Διαζευκτήριο ή στοιχεία της απόφασης διαζυγίου.

• Αποδεικτικά της διάρκειας της διάστασης.

• Τίτλοι κυριότητας ακινήτων.

• Συμβόλαια αγοραπωλησίας.

• Στοιχεία Κτηματολογίου.

• Δηλώσεις Ε9 και στοιχεία ΕΝΦΙΑ.

• Φορολογικές δηλώσεις και εκκαθαριστικά.

• Τραπεζικά στοιχεία που μπορούν να αποκτηθούν νόμιμα.

• Δανειακές συμβάσεις και αποδεικτικά εξόφλησης.

• Εταιρικά και οικονομικά στοιχεία επιχειρήσεων.

• Έγγραφα που τεκμηριώνουν χρηματικές συνεισφορές.

• Νόμιμα αποδεικτικά στοιχεία παροχής εργασίας ή υπηρεσιών.

Σε υποθέσεις με ακίνητα ή επιχειρηματική δραστηριότητα μπορεί να χρειάζεται και συνδρομή ειδικών επαγγελματιών για την αποτίμηση της περιουσίας.

17. Τι γίνεται αν ο άλλος σύζυγος μεταβιβάσει την περιουσία του;

Η μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων μπορεί να δημιουργήσει δυσχέρειες στην αποτελεσματική ικανοποίηση της αξίωσης.

Ανάλογα με τις περιστάσεις, εξετάζονται:

• Ο χρόνος της μεταβίβασης.

• Το πραγματικό ή εικονικό της συναλλαγής.

• Η τυχόν ύπαρξη καταδολιευτικής συμπεριφοράς.

• Τα δικαιώματα τρίτων.

• Οι δυνατότητες προστασίας της απαίτησης.

Δεν θεωρείται αυτομάτως παράνομη κάθε μεταβίβαση που πραγματοποιείται κατά τη διάρκεια της διάστασης.

Ωστόσο, όταν υπάρχουν ενδείξεις κινδύνου για την ικανοποίηση της αξίωσης, απαιτείται άμεση νομική αξιολόγηση των διαθέσιμων μέτρων προστασίας.

18. Μπορούν οι σύζυγοι να συμφωνήσουν για τα αποκτήματα χωρίς δικαστήριο;

Η συναινετική επίλυση περιουσιακών διαφορών μπορεί να αποτελέσει πρακτική επιλογή.

Οι σύζυγοι μπορούν, υπό τις νόμιμες προϋποθέσεις, να επιδιώξουν συμφωνία σχετικά με την εκκαθάριση υφιστάμενων περιουσιακών αξιώσεων.

Η συμφωνία μπορεί να αφορά:

• Καταβολή χρηματικού ποσού.

• Τον τρόπο και τον χρόνο εξόφλησης.

• Την τακτοποίηση συγκεκριμένων περιουσιακών εκκρεμοτήτων.

• Την επίλυση δικαστικής διαφοράς που έχει ήδη ανακύψει.

Χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στη διάκριση μεταξύ επιτρεπτής διευθέτησης μιας ήδη γεννημένης αξίωσης και μη επιτρεπτής εκ των προτέρων παραίτησης από το δικαίωμα, σύμφωνα με το άρθρο 1400 ΑΚ.

Εφόσον προβλέπεται μεταβίβαση ακινήτου, πρέπει να τηρούνται και οι αντίστοιχες συμβολαιογραφικές και λοιπές νόμιμες διατυπώσεις.

19. Συχνές ερωτήσεις για τα αποκτήματα γάμου

Μετά το διαζύγιο δικαιούμαι το 1/3 της περιουσίας του συζύγου μου;

Όχι αυτομάτως. Το τεκμήριο αφορά το ένα τρίτο της περιουσιακής αύξησης που υπάγεται στο άρθρο 1400 ΑΚ και μπορεί να ανατραπεί με απόδειξη.

Αν δεν εργαζόμουν κατά τη διάρκεια του γάμου, έχω δικαίωμα στα αποκτήματα;

Η απουσία εισοδήματος δεν αποκλείει από μόνη της την αξίωση. Εξετάζονται το τεκμήριο και οι ειδικότερες προϋποθέσεις πραγματικής συμβολής.

Αν το σπίτι είναι μόνο στο όνομα του άλλου συζύγου, μπορώ να διεκδικήσω χρήματα;

Ναι, εφόσον συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 1400 ΑΚ.

Μπορώ να ζητήσω να μου μεταβιβαστεί το 1/3 ενός ακινήτου;

Η αξίωση είναι κατά κανόνα χρηματική και δεν δημιουργεί αυτομάτως δικαίωμα συγκυριότητας.

Οι κληρονομιές υπολογίζονται στα αποκτήματα;

Κατά κανόνα εξαιρούνται, όπως και οι δωρεές, οι κληροδοσίες και τα αποκτήματα από τη διάθεσή τους.

Μπορώ να διεκδικήσω αποκτήματα αν δεν έχει εκδοθεί ακόμη το διαζύγιο;

Ναι, στην ειδική περίπτωση διάστασης διάρκειας μεγαλύτερης των τριών ετών, υπό τις νόμιμες προϋποθέσεις.

Πότε παραγράφεται η αξίωση;

Το άρθρο 1401 ΑΚ προβλέπει διετή παραγραφή μετά τη λύση ή ακύρωση του γάμου. Για τις περιπτώσεις διάστασης εφαρμόζονται οι ειδικότεροι κανόνες γέννησης και παραγραφής της αξίωσης.

Αν ο σύζυγος είχε το ακίνητο πριν από τον γάμο;

Η αρχική περιουσία συνεκτιμάται στον υπολογισμό. Δεν περιλαμβάνεται αυτομάτως ολόκληρη η αξία του προϋπάρχοντος ακινήτου στην περιουσιακή αύξηση.

Αν ο ένας σύζυγος είχε επιχείρηση πριν από τον γάμο;

Μπορεί να εξεταστεί εάν επήλθε περιουσιακή αύξηση κατά τη διάρκεια του γάμου και σε ποιον βαθμό συντρέχουν οι προϋποθέσεις της αξίωσης.

Μπορώ να ζητήσω μεγαλύτερο ποσοστό από το 1/3;

Ναι, εφόσον αποδειχθεί πραγματική συμβολή μεγαλύτερη από το τεκμαιρόμενο ποσοστό.

20. Γιατί είναι σημαντική η έγκαιρη νομική καθοδήγηση;

Οι περιουσιακές διαφορές μετά το διαζύγιο μπορεί να είναι σύνθετες, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν ακίνητα, επιχειρήσεις, τραπεζικά δάνεια ή περιουσιακά στοιχεία που αποκτήθηκαν σε διαφορετικές χρονικές περιόδους.

Η ορθή νομική προετοιμασία συμβάλλει:

• Στον εντοπισμό της περιουσίας που μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο της αξίωσης.

• Στον υπολογισμό της περιουσιακής αύξησης.

• Στην αξιολόγηση της πραγματικής ή τεκμαιρόμενης συμβολής.

• Στη συγκέντρωση των κατάλληλων αποδεικτικών στοιχείων.

• Στην εξέταση των εξαιρέσεων και των σχετικών ενστάσεων.

• Στην προστασία από την παραγραφή.

• Στη διαμόρφωση κατάλληλης δικαστικής ή συναινετικής λύσης.

Η συμμετοχή στα αποκτήματα δεν αποτελεί αυτόματη διανομή της περιουσίας μετά το διαζύγιο, αλλά ειδική νόμιμη αξίωση που προϋποθέτει προσεκτικό περιουσιακό και νομικό έλεγχο.

Κάθε υπόθεση εξετάζεται εξατομικευμένα, με βάση την αρχική και τελική περιουσιακή κατάσταση, τις ιδιαίτερες συνθήκες της έγγαμης συμβίωσης και τις ισχύουσες διατάξεις.